TROONREDE
“Democratie is geen platte rekensom, maar een mentaliteit die moet leven in ieder van ons.” Aldus de koning, aan het begin van de troonrede. Prinsjesdag viel dit jaar samen met de Internationale Dag van de Democratie. Opvallend genoeg kwam één van de fundamenten van onze democratie, cultuur, niet voor in de tekst. Cultuur staat niet bovenaan de politieke agenda. Maar wie goed kijkt naar de grote vraagstukken van deze miljoenennota, ziet cultuur overal.
De koning had terecht veel aandacht voor een weerbare democratie en samenleving. Maar weerbaarheid is meer dan defensie, economie en cyberveiligheid. Een samenleving moet onder druk ook sociaal en mentaal overeind blijven. Weerbaar blijven dóór cultuur dus. De miljoenennota laat echter zien dat het kabinet de potentie en de verbindende kracht van kunst, cultuur, erfgoed en de creatieve sector nog veel beter zou kunnen benutten.
Onze voorzitter Jeroen Bartelse mocht op woensdagochtend 16 september op NPO Klassiek direct reageren op de troonrede en miljoenennota. Luister hier naar dat fragment.
MILJOENENNOTA
Voor de cultuurbegroting komt er in deze miljoenennota niets bij en gaat er niets vanaf. Dat is jammer, ook omdat op dit moment wordt gewerkt aan een herziening van het cultuurbestel voor de periode vanaf 2029. Het doel is ‘versterking van de toegankelijkheid, toekomstbestendigheid en vereenvoudiging’. Wie een bestel gaat verbouwen, moet ook investeren.
De begroting laat wel een investering zien in CIIIC (het nationale programma voor Immersieve ervaringen, IX) en een eenmalige overheveling naar het gemeentefonds voor bibliotheken. Het ministerie van OCW zelf krijgt te maken met een bezuiniging: de zogeheten efficiencytaakstelling op de Rijksoverheid uit het coalitieakkoord – plus een aanvullende taakstelling – betekent voor het ministerie een ombuiging van €13 miljoen in 2028 en 2029.
KLIK HIER VOOR ONZE UITGEBREIDERE ANALYSE.
Hierin zoomen we kort in op onder meer arbeidsmarkt, weerbaarheid, economie, media en duurzaamheid. Daar vind je ook reacties van onze collega’s, zoals onder meer CultuurConnectie, de Kunstenbond en De Creatieve Coalitie.
Erfgoed, kunst en ontwerp stelen de show
Prinsjesdag is een van onze oudste en bekendste tradities. En – hoewel niet officieel opgenomen in de inventaris – een mooi voorbeeld van immaterieel erfgoed. In rijksmonument de Koninklijke Schouwburg, van architect Pieter de Swart, las de koning de troonrede voor. Traditiegetrouw zit hij daarbij op de door architect P.J.H. Cuypers ontworpen troon.
Kunstenaars en ontwerpers hadden weer een hoofdrol in het verbeelden van boodschappen in hoeden en kleding van de gasten. Zo zagen we verwijzingen naar: woningbouw (Eleanor Boekholt – O’Sullivan), verwondering (Rianne Letschert), traditionele Caribische kleding (Heera Dijk), klimaat (Christine Teunissen), digitale autonomie (Barbara Kathmann), duurzaam gerecycled defensiemateriaal (Dilan Yeşilgöz) en kinderboeken (Ilana Rooderkerk). De hoed van Eveline Tijmstra is gemaakt door het atelier van Nationale Opera en Ballet.
Wil je weten wie de ontwerpers zijn? Klik dan hier en hier voor reportages in verschillende tijdschriften.