In 2025 startte Kunsten ’92, in samenwerking met het Verwey-Jonker Instituut, het programma Weerbare cultuursector in tijden van polarisatie. Dit programma heeft als doel de culturele en creatieve sector te ondersteunen bij het omgaan met toenemende incidenten en verstoringen als gevolg van maatschappelijke spanningen en polarisatie. Het onderzoek binnen dit programma resulteerde in de Handreiking Weerbare Cultuursector. De handreiking richt zich op de cultuursector in brede zin en is niet toegespitst op specifieke disciplines.
Deze handreiking biedt culturele organisaties houvast bij zorgvuldige afwegingen rond artistieke vrijheid, veiligheid, kernwaarden en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Geen pasklare antwoorden, maar een hulpmiddel om te anticiperen op incidenten, om te handelen tijdens spanningen en om passende nazorg te organiseren, met oog voor medewerkers, makers en publiek.
Weerbaarheid betekent daarbij niet het vermijden van risico’s of het afzwakken van kunst, maar een bewuste en transparante omgang met maatschappelijke spanningen, vanuit helder geformuleerde kernwaarden.
- HANDREIKING Een weerbare cultuursector in tijden van polarisatie: Afwegings- en handelingskader voor omgang met maatschappelijke spanningen en polarisatie
- ONDERZOEK Weerbare cultuursector: Omgaan met maatschappelijke spanningen en polarisatie
Advies Raad voor Cultuur
Maken (z)onder druk | Raad voor Cultuur | 2026
Publicatie Boekmanstichting
Boekman #145 Artistieke vrijheid onder druk | Boekmanstichting | 2025
Overige handreikingen (inter) nationaal
The Ultimate Cookbook for Cultural Managers: Artistic Freedom Regulatory Framework in the EU | European Festivals Association | 2026
Afwegingskader Artistieke Vrijheid en Maatschappelijke Verantwoordelijkheid | VNPF | december 2025
Afwegingskader & tool | Kennisplatform inclusief samenleven | 2025
Algemene handreiking verstoringen culturele sector | Kunsten ’92 in afstemming met de ministeries van OCW, J&V, SZW en de VNG | 2024
Handreiking ordeverstoringen | TivoliVredenburg | 2024
Instructie medewerkers die geconfronteerd worden met demonstranten | VSCD | 2024
Internationale rapporten en artikelen
Artistic Freedom in Europe: New Law Alone Won’t Make Arts Free | Artikel door Elena Polivtseva | februari 2026
Between Rhetoric and Reality: Cultural Rights, Artistic Freedom, and Democratic Resilience | Rapport door Elena Polivtseva in opdracht van Performing Arts Coalition (PAC) | januari 2026
The Quiet Erosion of Artistic Freedom in Europe | Artikel door Creatives Unite | december 2025
Artistic Freedom | Towards the Culture Compass: A Sector Blueprint | Briefing door Culture Action Europe | november 2025
The state of artistic freedom 2025 | Rapport door Freemuse | maart 2025
