Reactie Kunsten ’92
In het op vrijdag 30 januari 2026 gepresenteerde coalitieakkoord Aan de slag benoemen de formerende partijen samenwerking als gezamenlijke opdracht. Bouwen aan vooruitgang en investeren in kansen. Samenwerken en investeren staan ook centraal in de oproep van Kunsten ’92 en de brede culturele en creatieve sector: Investeren in cultuur is Investeren in Nederland.
CDA, D66 en VVD benadrukken in het akkoord pal te staan voor onafhankelijke journalistiek, de veiligheid van journalisten en artistieke vrijheid. Op het gebied van cultuur en media laten de partijen ambities zien, die zich echter nog niet vertalen in aanvullende investeringen.
Na onze eerste reactie verdiepen wij nu onze analyse van het coalitieakkoord. Daarbij kijken wij breder dan de cultuur- en mediaparagraaf. We vragen ons af: wat staat er in het akkoord, wat is opvallend afwezig, waar liggen kansen en waar zien wij risico’s? Hoe sluit onze bredere maatschappelijke boodschap aan bij het akkoord? In bullitpoints, om het overzichtelijk te houden.
WAT STAAT ER IN HET COALITIEAKKOORD OVER KUNST, CULTUUR, MEDIA EN ERFGOED?
- Bewaken van artistieke vrijheid.
- Samenwerken met medeoverheden en het maatschappelijk middenveld.
- Inzetten op integraal mediabeleid met een pluriform aanbod van publieke én commerciële media. De NPO zet in op digitalisering, samenwerking en coproducties, met een transparantere en efficiëntere organisatie in vier omroephuizen plus een apart huis voor NOS/NTR.
- Vereenvoudigen van bestuurlijke inrichting: geen dubbelfuncties, bestuurstermijnen gemaximeerd en omroepverenigingen verankerd op basis van leden, bereik en publieke waarde. Regionale en lokale omroepen werken intensiever samen met de NPO.
- Blijvend investeren in professionalisering van de publieke omroep, onafhankelijke en regionale journalistiek en persveiligheid.
- Beschermen van het gelijke speelveld tussen publieke en commerciële media door compensatie voor extra reclame-opgaven bij de NPO.
- Herzien van de financiering van de culturele sector om makers en instellingen langjarige zekerheid te bieden, met minder regeldruk en oog voor regionale spreiding.
- Koesteren van cultuur in al haar vormen, met extra aandacht voor talentontwikkeling, muziekscholen en landelijke toegankelijkheid van cultuur.
- Versterken van bibliotheken als laagdrempelige voorzieningen voor lezen, taalontwikkeling en digitale ondersteuning.
- Ondersteunen en stimuleren van talen en dialecten.
- Vergroten van het maatschappelijk bewustzijn over het koloniale en slavernijverleden, in samenwerking met de zes Caribische eilanden.
- Verplichten van grote festivals om een drugspreventieplan te maken.
- Aandacht voor administratieve lastenverlichting.
WAT IS OPVALLEND AFWEZIG?
- Erfgoed.
- Een structurele investering van €250 miljoen, conform het advies van de Raad voor Cultuur. Deze investering is bovendien nodig als hefboom om de aangekondigde fiscaal aantrekkelijke giften, mogelijk te maken, zoals de Triodosbank en de particuliere cultuurfondsen betogen. Deze investering kan worden gedekt met een mediaheffing zoals het CPB heeft doorgerekend.
- Aandacht voor internationaal cultuurbeleid. Het akkoord heeft aandacht voor de internationale, lees Europese, positie van Nederland. Hiervoor wordt geïnvesteerd in internationalisering van het hoger onderwijs, ontwikkelingssamenwerking en het postennetwerk. Investeringen in de soft power die de internationale positie van Nederland kan versterken en ondersteunen, via internationaal cultuurbeleid, wordt niet meegenomen.
- Voldoende middelen naar gemeente- en provinciefonds. Noodzakelijk om het voorzieningen-niveau, cultuurbeoefening en cultuureducatie op peil te houden, vindt ook CultuurConnectie.
- Indexatie van middelen voor de culturele en creatieve sector.
WAAR LIGGEN KANSEN?
- Samenwerking met medeoverheden en het maatschappelijk middenveld.
- Versterking van burgerschap en maatschappelijke weerbaarheid onder jongeren, door de Maatschappelijke Diensttijd te behouden voor jongeren tussen twaalf en dertig jaar die niet deelnemen aan het Militair Dienjaar.
- Bijdragen aan het verdienvermogen en de industrieagenda van Nederland van ambacht, ontwerp, media en maakindustrie tot innovatie (via o.a. het Groeifonds).
- Hernieuwde aandacht voor verduurzaming. De culturele en creatieve sector verduurzaamt zelf en kan bijdragen aan verduurzaming van en in andere domeinen.
- Preventie. Kunst, cultuur en erfgoed kunnen een preventieve werking hebben. Met een relatief kleine investering kan het leiden tot reductie van kosten voor gezondheidzorg en welzijn.
- Het Europese Meerjarig Financieel Kader. Het nieuwe kabinet beoogt een strategische inzet voor dit MFK. De Europese identiteit is zo’n strategisch doel, dus blijf investeren in kunst, cultuur erfgoed en de creatieve sector.
WAAR ZITTEN RISICO’S?
- Arbeidsmarktbeleid. In de culturele en creatieve sector werken veel zzp’ers. Er komt meer duidelijkheid voor zelfstandigen. Maar de lasten zullen ook stijgen en er blijven grote zorgen over eerlijke betaling.
- Het grootste podium van Nederland en één van onze pijlers van onze democratie blijft onder druk staan, omdat de eerder ingezette bezuiniging van €100 miljoen op de Publieke Omroep overeind blijft. Positief is dat de aangekondigde extra bezuiniging van €50 miljoen niet doorgaat.
- ‘Nederland koploper in een digitale wereld’. Er is aandacht voor de kansen van AI. Dat is positief, evenals aandacht voor AI wijsheid. Tegelijkertijd is er geen aandacht voor bescherming van creativiteit als gevolg van generatieve AI en de transformatie van werkenden in onze sector.
- Bouwen zonder aandacht voor een fijne leefomgeving met groen, aandacht voor materieel en immaterieel erfgoed en voldoende culturele voorzieningen. Noodzakelijk is aandacht voor kwaliteit, de bijbehorende criteria, procedures en professionele ontwerpbegeleiding. Dit schrijft ook de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit. Gebruik de bestaande voorraad gebouwen, bepleit het College van Rijksadviseurs, door onder meer renovatie, optoppen en splitsen.
- Ondanks de aandacht voor de democratie, willen de formerende partijen het demonstratierecht aanpassen.
- Artistieke vrijheid staat hoog in het vaandel. Zonder aanvullende middelen maakt dat de sector kwetsbaar, waarschuwt ook de Kunstenbond.
HOE KIJKEN WIJ ALS MAATSCHAPPELIJKE BONDGENOTEN NAAR HET COALITIEAKKOORD?
- 9% btw tarief blijft behouden.
- Blijvend aandacht voor de positie van sport, cultuur, nieuwsmedia, boeken en evenementen in de herziening van het belastingstelsel.
- Gemeenschapsfonds van €200 miljoen om te investeren in maatschappelijke infrastructuur. Dit lijkt op het weerbaarheidsfonds dat is bepleit.
- Investeren in weerbaarheid is goed, investeer niet alleen in materiële zaken, maar zet de vrijheidsbijdrage ook in voor immateriële kant.
Investeer in de samenleving die we samen willen beschermen!
> LEES ONZE EERDERE OPROEPENAAN DE FORMERENDE PARTIJEN
> BEKIJK HIER REACTIES VAN ANDERE ORGANISATIES